Is Tinnitus nou een typisch iets van de afgelopen decennia?
Nou nee, een blik in de stoffige geschiedenisboeken leert dat Tinnitus al een aardig tijdje ‘bestaat’. Sterker nog, uit een onderzoek naar de geschiedenis van Tinnitus (uitgevoerd door S. D. G. Stephens van Cambridge University in 1984) blijkt dat de eerste beschrijvingen van het fenomeen ‘oorsuizen’ al een slordige 3500 jaar oud zijn. Wat dan volgt is een reis door de tijd met wonderbaarlijke beschrijvingen van Tinnitus en nóg wonderbaarlijkere middelen om er een oplossing/verlichting voor te vinden. Wees dus voorbereid op allerlei methoden die ik bij dezen ook echt wil afraden om te proberen. Na het lezen van dit artikel snap je vast wel waarom.
Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.)
Egyptenaren en Mesopotamiërs
Goed, laten we de reis zo’n 3500 jaar terug in de tijd beginnen bij de Egyptenaren en de Mesopotamiërs. De Egyptenaren waren de eerste die Tinnitus beschreven onder de weinig flatteuze naam ‘behekst oor’. Als medicijn geloofden ze dat het ingieten van een mengsel van warme oliën (wierookolie), wat drugs (waarschijnlijk als verdoving) en diverse kruiden, aangestampt met een rietstengel(!) in het uitwendig oor effectief kon zijn.
Ondertussen werd in Mesopotamië (waar tegenwoordig Irak, Turkije en Syrië liggen) 700 jaar voor christus de medische behandelingen ook al keurig op kleitabletten vastgelegd. De tabletten (die pas in 1931 konden worden vertaald door de Brit Campbell Thompson) omvatten meer dan 20 specifieke teksten over Tinnitus. Opvallend hierbij is dat er al werd gesproken over drie verschillende vormen van Tinnitus, namelijk: het ‘zingen’ van de oren, ‘fluisteren’ van de oren en ‘spreken’ van de oren, waarbij helaas het bedoelde geluid (of dat het om piepen, zoemen, sissen zou gaan) niet bekend is. Hun medicijn? Een strikt en zuiverend dieet van 7 dagen met onder meer kurkuma, dadels, tarwebrood en mosterd in bier. Voor sommige gevallen heeft men ook, net zoals de Egyptenaren, geprobeerd Tinnitus te laten verdwijnen bij patiënten door allerlei mengsels in het oor te gieten (zonder rietstengel gelukkig), zoals bijvoorbeeld rozenextract via een bronzen buisje in het oor.
Grieken en Romeinen
Weer wat later borduurde de Grieken en Romeinen verder op wat de Mesopotamische en Egyptische artsen hadden ontdekt op het gebied van Tinnitus. De Romeinse schrijver Plinius de Oudere, die als eerste de term “Tinnitus” (rinkelen in de oren) gebruikte, stelde voor om regenwormen gekookt in ganzenvet in het oor te gieten. Verder experimenteerde hij en anderen (waarschuwing: niet lezen tijdens het eten) met het in het oor inbrengen van mengsels van (laatste waarschuwing!) onder meer pissebedden, ossengal, vossenvet, zwijnensperma, poep van een ezel, moedermelk en schuim van de mond van het paard. Deze wijze van het proberen op te lossen van Tinnitus werd aangehouden tot aan het begin van de 17e eeuw. Opvallend is dat de Grieken en Romeinen al wel het belang van een goede fysieke gezondheid aanstipte als belangrijk onderdeel in hun behandeling tegen Tinnitus. Zo werd er dan ook geadviseerd om geen alcohol meer te gebruiken en meer lichamelijke arbeid te verrichten.
De Middeleeuwen (500 - 1500)
In de Middeleeuwen werd Tinnitus vaak geassocieerd met geestelijke gezondheidsproblemen en werden mensen die geluiden hoorden die niemand anders hoorde al snel weggezet als ‘waanzinnige’. In de veertiende eeuw adviseerden artsen in de stad Myddfai (Wales) hun Tinnitus- patiënten aan om een versgebakken brood uit de oven te halen, deze in tweeën te snijden, “and apply to both ears as hot as can be borne, bind and thus produce perspiration, and by the help of god you will be cured.” (vertaald: en zo heet mogelijk op beide oren aan te brengen, vast te binden en zo zweet te produceren, en door met de hulp van god zult gij genezen) Helaas, naast verbrande, maar naar vers brood ruikende oren, leverde dit over het algemeen geen doorslaand succes op in de strijd tegen dat irritante geluid in de oren.
De vroegmoderne tijd / Renaissance (1500 – 1800)
Hoewel in de vroegmoderne tijd de kennis van het oor en van psychologie steeds groter werd, bleef de ontwikkeling van een oplossing of methode voor Tinnitus aardig stilstaan. Veelal vinden we in deze periode toch nog steeds weer de weinig zinvolle en allesbehalve frisse methodes terug die de Romeinen en Grieken al toepaste. Wel zien we dat er in deze periode de “oor”zaak steeds minder in het uitwendig oor gezocht werd, maar dat het binnenoor als mogelijke lastgever werd beschouwd.
Moderne tijd (1800 – 1950)
Het zou dan ook pas in de negentiende eeuw zijn dat er weer wat schot in de zaak kwam door de fransman Jean-Marc Gaspard Itard, die als arts voor het Instituut voor Doofstommen in Parijs werkte en met zijn werk in veel opzichten kan worden beschouwd als één van de ‘godfathers’ van de moderne audiologische geneeskunde. Zijn belangrijkste publicatie was ‘Traite des Maladies de l’oreille’ (‘Behandeling van ziekten van het oor’, 1821) en in de tweede volume wijdt hij een compleet hoofdstuk aan Tinnitus en zijn behandeling daarvoor.
Zo ontwierp hij een test waarbij hij kon ontdekken of bij Tinnitus met gehoorverlies, het gehoorverlies door Tinnitus kwam of niet. Op die manier kon hij heel specifiek een behandeling voorschrijven. Hij was ook de eerste (voor zover bekend) die gebruik maakte van wat we tegenwoordig nog kennen als maskering van Tinnitus door geluid (sound therapy), waarbij ook nog onderscheid maakte welke soort maskering werkt bij het soort Tinnitusgeluid wat de patiënt hoorde:
- Tinnitus als het geluid van een wind kan worden gemaskeerd door een flink laaiend vuur;
- Fluitende Tinnitus kan worden verlicht door het geluid van brandend vochtig hout;
- Tinnitus zoals klokken, kunnen worden gemaskeerd door water dat uit een vaas (met een gat in de bodem) valt in een koperen kom en;
- Tinnitus dat klinkt als het geluid van wielen te maskeren, pleitte hij voor het gebruik van een uurwerk van een klok als maskering.
Een ander, wat meer bijzondere oplossing van Itard was het gebruik van bloedzuigers rondom het oor (of oren) en een klein sneetje in de halsader (iets wat overigens tot voor kort nog in Iran door sommige artsen nog werd gebruikt als oplossing tegen Tinnitus)
Kortom, Itard was baanbrekend en veel van alle ontwikkelingen op het gebied van Tinnitus zijn, tot op de dag van vandaag, min of meer te herleiden naar zijn bevindingen. Ook zijn uitspraak dat een behandeling van Tinnitus over het algemeen niet succesvol is en in de meeste gevallen de oriëntatie van artsen moet zijn gericht op het verlichten van storende symptomen, is nog steeds grotendeels waar, zelfs vandaag de dag nog.
1950 – Heden
In de jaren 50 en 60 werd Tinnitus vaak geassocieerd met gehoorverlies en werden er verschillende medische behandelingen ontwikkeld, zoals het gebruik van medicijnen en chirurgische ingrepen. Pas in de jaren ’80 zien we weer een sprong in de behandelingen van Tinnitus. Begin jaren ’80 werkte neuroloog Pawel Jastreboff een model uit voor Tinnitus dat we kennen als het zogenaamde TRT-model (Tinnitus Retraining Therapy), die ervan uitgaat dat de beschadiging niet zozeer de oorzaak is van de Tinnitus, maar de manier waarop onze hersenen functioneren en op de beschadiging reageren. Hij stelt dat Tinnitus ontstaat door een disbalans in de hersenen en dat deze disbalans goed kan worden behandeld door het aanpassen van de hersenactiviteit. De methode zelf rust op 2 pijlers: a) het leren begrijpen van de mechanismes achter Tinnitus en handvaten om daar mee om te gaan en geluidsverrijking (maskering).
De TRT-methode is een van de meest populaire en effectieve behandelingsmethoden voor Tinnitus en wordt nog steeds wereldwijd toegepast.
Verder zijn er in de afgelopen 30 jaar veel nieuwe onderzoeken en technologieën ontwikkeld die de kennis over het fenomeen Tinnitus verder hebben vergroot. Zo zijn er nieuwe behandelingsopties ontwikkeld zoals neuromodulatie (die elektrische prikkelingen gebruiken om de hersenen te beïnvloeden) en is cognitieve gedragstherapie tegenwoordig eerder gebruikelijk dan een uitzondering te noemen zodra iemand de diagnose Tinnitus heeft gekregen. Kortom, gezien de huidige ontwikkelingen mogen we blij zijn dat we in deze tijd leven met Tinnitus dan, pak ‘em beet, 700 jaar geleden………….
Bron voor Bovenstaande: Stephens, S.D.G. (1984).
The Journal of Laryngology and Otology: The treatment of tinnitus—a historical perspective’: Vol.’98. pp.’963-972.
